Voorwoord ACOM Journaal maart 2026

In een eerder voorwoord heb ik de vraag geopperd of het juridisch wel juist was dat de Verenigde Staten een soeverein land binnenvielen en zijn president ontvoerden. Een en ander uiteraard in combinatie met de opmerking dat mensen klaarblijkelijk anders reageren op een inval van Rusland in Oekraïne dan op een inval van de Verenigde Staten in Venezuela.

Daarbij dienen we ons uiteraard terdege te realiseren dat er nog veel meer brandhaarden waren en zijn in de wereld. Op zaterdag 28 februari volgde de volgende escalatie op het wereldtoneel. De Verenigde Staten en Israël waren van mening dat het nodig was om Iran aan te vallen en daarbij de top van het Iraanse bewind uit te schakelen. Deze aanval duurt echter voort en is van een andere proportie dan de eerder aangehaalde interventie in Venezuela.

De overeenkomst in de discussie over al dit soort “acties” wereldwijd, is wat mij betreft de legitimiteit, en heeft niets te maken met de opvatting en vraag of deze verschillende acties al dan niet gepast, noodzakelijk of wenselijk zouden zijn. Er is immers een internationaal verbod op een aanval op de soevereiniteit en de territoriale integriteit van onafhankelijke landen. Meer specifiek is er internationaal overeengekomen dat er slechts twee situaties zijn waarin een ander land aangevallen zou kunnen worden: dat kan als er een resolutie ligt van de VN-Veiligheidsraad die hiermee instemt, of als er sprake is van het recht op zelfverdediging.

Dat er in de genoemde voorbeelden geen VN-resolutie is die e.e.a. rechtvaardigt  staat vast. De vraag of er in deze gevallen sprake was van een dusdanige situatie/escalatie die een verdedigende aanval rechtvaardigde, moet u zelf maar beantwoorden.

Die vragen worden inmiddels ook wereldwijd gesteld en met name Spanje is fervent tegenstander van de uiteenlopende conflicten of zo u wilt oorlogen dan wel oorlogsactiviteiten. Zo gaf Spanje de Verenigde Staten geen toestemming om voor de acties tegen Iran, gebruik te maken van twee van zijn militaire vliegvelden: Rota (Cádiz) en Morón de la Frontera (Sevilla). Madrid ging ook na dreigementen over handelssancties van de Amerikaanse president niet door de knieën.

Naast eerdergenoemde vragen zouden we ons dus ook af kunnen vragen of de aangehaalde afspraken van de Verenigde Naties, niet juist bedoeld zijn om de wereld te beschermen tegen grote landen die menen zich als ‘wereldheerser’ op te kunnen stellen. Als we het nu wat kleiner maken en naar Nederland kijken heb ik ook nog wel een vraag. Wellicht heeft u voor mij een antwoord. Toen Amerika aangaf Canada en Groenland te willen inlijven, wisten we direct te reageren omdat we instandhouding van de internationale rechtsorde zo belangrijk vonden. Zoals ook veelvuldig wordt gesteld en benadrukt ten aanzien van Oekraïne, werd in het geval van Groenland eveneens gewezen op de soevereiniteit en zelfbeschikking van die landen.  

Passende en terechte opmerkingen lijkt mij, zeker voor een land dat als gastland optreedt voor het Internationaal Gerechtshof gevestigd in het Vredespaleis. Daarnaast zijn wij, voor zover mij bekend, het enige land dat in de Grondwet (artikel 90) heeft vastgelegd: “De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde. ”Dat rechtvaardigt dus ook de vraag of wij daarin voldoende effort steken als “gastheer” van het Internationaal Gerechtshof en het Vredespaleis. Zou ook niet bezien moeten worden of de eerdergenoemde oorlogshandelingen al dan niet in strijd zijn met internationale verdragen. De antwoorden heb ik niet voor u, maar de vragen lijken mij valide.