Voorwoord ACOM Journaal juni 2026

Ook in dit ACOM Journaal leest u weer een aantal interessante artikelen. Normaliter gaat mijn voorwoord vooral over mijn observaties en de actualiteiten die ik vanuit mijn functie ervaar die buiten die onderwerpen vallen, maar in dit geval wil ik beginnen met twee zaken waar elders in dit nummer van ACOM Journaal ook een artikel aan gewijd is.

Allereerst doet het mij goed dat we dit jaar Veteranendag weer op de juiste manier mogen en kunnen vieren. Daarmee eren we niet alleen de huidige veteranen maar laat Nederland ook zien hoe de verbondenheid is met diezelfde veteranen die zich allemaal op een unieke wijze hebben ingezet om een bijdrage te leveren aan ons aller veiligheid.

Het belangrijkste doel van Veteranendag is immers het bevorderen van maatschappelijke erkenning en waardering voor alle Nederlandse veteranen. Daarnaast bedankt Nederland hiermee de militairen die zich – nu en in het verleden – hebben ingezet in dienst van de vrede, zowel tijdens oorlogen als in internationale missies. Het is goed dat dit jaar, op zaterdag 27 juni, Veteranendag weer gevierd kan worden zoals het hoort! Wellicht tref ik u daar. Spreek mij dan ook vooral aan!

Het tweede punt gaat over ‘Woensdag Gehaktdag’, Verantwoordingsdag van de Algemene Rekenkamer (AR). Het meest opvallende punt in de stukken die Defensie heeft opgesteld betreft het percentage van het BBP dat in 2025 aan defensie is besteed. In 2024 kwam Defensie, ondanks de toezeggingen gedaan in Dublin in 2014, slechts op 1,79% uit, inclusief de steun aan Oekraïne en 1,56% exclusief de steun aan Oekraïne. Volgens mij zou de steun aan Oekraïne, die overigens meer dan terecht is, niet mee moeten worden geteld als zijnde uitgaven van Defensie. Los daarvan constateerde ik in de “stand van Defensie” van dit voorjaar, oftewel de verantwoording over 2025, dat er sprake was van 2,22% inclusief de militaire steun aan Oekraïne, en 1,83% zonder de steun aan Oekraïne.

Daar valt op dat we nog steeds de 2% BBP niet halen als we de steun aan Oekraïne niet meetellen. Veel mensen klagen over het vele geld dat naar defensie gaat maar, ook gezien het voorgaande, is wel duidelijk dat dit nog steeds onvoldoende is voor het adequaat versterken van de krijgsmacht.

Daarnaast viel op dat er verhoudingsgewijs een toegenomen percentage van de uitgaven naar Oekraïne is gegaan: in 2024 0,23% van de totale uitgaven en in 2025 0,39%. Ik vind het niet meer dan terecht dat er serieus geld en steun naar Oekraïne gaat, maar dat meenemen in de getallen om aan te geven welk percentage van het BBP aan defensie wordt besteed, vind ik principieel fout. Overigens worden veel goede dingen gedaan met het geld dat aan versterking van defensie wordt uitgegeven. Dat de AR constateert dat er wellicht onvoldoende duidelijk wordt gemaakt waarom er bijvoorbeeld gekozen wordt voor een directe gunning, het zij dan maar zo. De mensen die daarmee bezig zijn doen, wat mij betreft hun werk prima.  

Deze rapporten zijn, in mijn optiek, vooral voor de bewindspersonen. Laat zij vooral, waar nodig, uitzonderingen toestaan en verantwoording afleggen waar dat moet. En laat de AR dan vooral aangeven hoe die gewenste duidelijkheid wel gegeven moet en kan worden. Defensie maakt dan vast een stoel gereed voor een projectgeneraal die dat kan oplossen. De betrokken defensiemedewerkers kunnen zich dan vooral bezighouden met hun werk, hun core business: dat we de “juiste spullen” op het juiste moment kunnen krijgen voor de juiste prijs. Geen eenvoudige taak die vaak ondergewaardeerd wordt.

Zoals acteur-choreograaf Barrie Stevens altijd zei: “Vooral doorgaan”.[1]

[1] https://tinyurl.com/r2m77794