Voorwoord ACOM Journaal juni 2024

“Toeval” bestaat niet, of toch wel?


Op het moment dat ik dit artikel schrijf kan ik refereren aan allerlei uiteenlopende “toevalligheden”. Zo hebben we recentelijk in alle stilte en vertrouwelijkheid als sociale partners in de sector Defensie gewerkt aan een onderhandelaarsresultaat arbeidsvoorwaarden voor de sector Defensie. Elders in dit ACOM Journaal leest u daar meer over.


“Toevallig” is dat resultaat naar buiten gekomen op een moment dat er nog een ledenraadpleging gehouden kan worden op een dusdanige wijze en in een dusdanige periode dat een en ander, als de achterbannen van de bonden dat willen, voor het zomerreces kan worden omgezet in een akkoord. “Toevallig” kreeg en krijg ik heel veel signalen van mensen die stomverbaasd aangeven dat ze dit resultaat niet zagen aankomen. Ook “toevallig” gaan de belanghebbenden er al dit jaar iets van merken rechtsonder op de loonstrook. Naast de eenmalige uitkering in september wordt met incidentele middelen de salarisverhoging van 5% per 1 januari a.s. al op 1 oktober dit jaar merkbaar in de portemonnee.


Ook op andere vlakken de nodige toevalligheden. De Verenigde Staten hebben nog maar net bekend gemaakt dat, zij het beperkt, Amerikaanse wapens die zij verstrekt hebben aan Oekraïne, mogen worden ingezet in Rusland. En ja hoor, “toevallig” komt naar buiten dat Poetins bergpaleis in de Russische republiek Altaj grotendeels door een brand verloren is gegaan. Vanuit Rusland weinig nieuws dienaangaande maar er zal ongetwijfeld iemand “toevallig” hebben staan roken op de verkeerde plek.
Recentelijke werden door Defensie ook weer wat brieven aan de Tweede Kamer gestuurd. Dat is overigens nooit “toevallig”, dat is schering en inslag en vergt een behoorlijke hoeveelheid arbeidspotentieel van de medewerkers van Defensie. Diezelfde capaciteit kan dan uiteraard niet ingezet worden voor het uitwerken van nieuw beleid of het aanpassen van bestaand beleid. Maar qua inhoud staan er wel eens wat “toevallige” opmerkingen in die brieven.


Zo werd in de Kamerbrief van 15 mei jl. aangegeven dat uit onderzoek is gebleken dat de gegarandeerde beschikbaarheid van reservisten juridisch zou zijn verankerd en dat daarvoor geen aanvullende wetgeving benodigd is. “Toevallig” vragen wij daar al jaren om en komen wij niet verder dan dat dit uitsluitend in geval van een oorlog geregeld is. Men heeft de Kamer in dezelfde brief overigens toegezegd dat de staatssecretaris daar later dit jaar uitgebreid op terugkomt. “Toevallig” wordt nu een nieuw kabinet gevormd en is de huidige staatssecretaris derhalve demissionair.


Onlangs gaf de staatssecretaris van Defensie aan dat we zouden gaan spreken over dientijd. “Toevallig” heette dientijd tot voor kort nog dienjaar. Hoewel we daarover in formele zin inhoudelijk nooit hebben gesproken is het wel opvallend dat “toevallig” dienjaar een dientijd wordt terwijl er nog niets is geregeld aangaande de rechtspositie.


In een aanzienlijk aantal landen om ons heen, wordt “toevallig” geopperd om de dienstplicht dan wel opkomstplicht te herstellen. In het Nederlandse coalitieakkoord wordt “toevallig” geopperd om de maatschappelijke dienstplicht af te schaffen. Ik heb geen idee of “toeval” al dan niet bestaat, maar ik heb wel beeld bij de opmerking van de filosoof en vrijdenker Voltaire (François Marie Arouet):
“Toeval bestaat niet. Zo noemen we een gevolg van een oorzaak die we niet zien.”