Voorwoord ACOM Journaal februari 2026

Op het moment dat ik dit voorwoord zat te schrijven, werd de verdeling bekend van de posten voor bewindspersonen van het toekomstige kabinet Jetten-1. Voor Defensie is dat uiteraard zeer relevant. Dat geldt overigens eveneens voor degenen die dan als bewindspersonen zullen aantreden. Dilan Yeşilgöz (VVD) wordt minister van Defensie en vicepremier en ze blijft de leider van haar partij.

Uiteraard wens ik haar veel steun, sterkte, wijsheid en plezier toe als nieuwe Defensieminister. Wat mij betreft heeft Ruben Brekelmans het de afgelopen periode uitstekend gedaan en ik hoop en vertrouw erop dat die kennis en ervaring in recordtijd wordt overgedragen aan zijn opvolger.

Er speelt enorm veel in de wereld in het algemeen en Defensie in het bijzonder. Er is volgens mij dan ook geen tijd voor stilstand, inlezen of inwerken. Naast de minister van Defensie komt een staatssecretaris die, zo vernamen wij, afkomstig is van het CDA. Wij weten nu dus al met enige zekerheid, dat er op die post een ander bewindspersoon komt, – de huidige staatssecretaris is immers van BBB-huize en deze positie is nu ‘CDA-gelabeld’.

Ik kan overigens niet treurig zijn over deze wisseling van de wacht. De huidige staatssecretaris heeft veel goeds gedaan, maar, als ik door mijn ‘functionele bril’ kijk, ook veel zaken verkeerd aangepakt. Wat mij betreft is hij er verantwoordelijk voor dat de relatie tussen de bonden en de werkgever Defensie, beneden peil is na jaren van positieve ontwikkelingen. Ik ben dan ook oprecht benieuwd wie de nieuwe staatssecretaris van Defensie gaat worden. Het hoeft voor mij in ieder geval niet per se een oud-militair te zijn, maar het mag wel natuurlijk. Als het maar een ervaren bestuurder is met adequate ervaring. Overigens kan ik wel een paar bedenken van CDA-huize die daaraan voldoen, ook (of misschien wel juíst) als men wederom een militair wil voor die positie. Maar, laten we daar ook duidelijk over zijn, wij gaan gelukkig níet over de benoeming van bewindspersonen, en “we” zullen het moeten doen met wie er over een paar weken naast de koning op het bordes verschijnen.

Dat er in het coalitieakkoord staat dat er serieus veel meer geld naar Defensie gaat, was geen verrassing. Uit de budgettaire tabellen blijkt dat men voor Defensie al in 2030 op 2,8% BBP wil zitten en in 2035 op de bekende 3,5%. Dat valt mij helemaal niet tegen! Uiteraard moeten we nog afwachten wat er daadwerkelijk kan worden waargemaakt, gezien de status van een minderheidskabinet, maar de insteek is goed. Ook goed om te lezen dat men voornemens is om het veelbesproken 3,5% BBP voor Defensie, in een wet te verankeren. Hoelang die wettelijke borging overeind blijft is uiteraard twijfelachtig. Elke wet kan immers ook weer gewijzigd worden.

Wat me nog meer opviel is de tekst onder het kopje “Samenwerking als gezamenlijke opdracht”. Daar staat toch wel heel duidelijk omschreven als belangrijkste les: het (opnieuw) leren van de kunst van het samenwerken en het overleg. Men heeft het dan over veel zaken maar ook over het herstellen van de samenwerking tussen regering en maatschappelijke organisaties, – ‘de polder’ en medeoverheden, met het daarbij horende respect. Men geeft aan dat deze samenwerking de afgelopen jaren is verslechterd, terwijl we elkaar juist hard nodig hebben. Uiteraard is dat breder dan de relatie tussen de werkgever Defensie en de vakbonden op dit moment, – maar toch! Zullen we de procedure bij de Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst (waar u elders in deze editie meer over kunt lezen) intrekken en gewoon, zoals het hoort, met respect voor elkaars (verschillende) rollen en verantwoordelijkheden, in overleg gaan over wat er wél moet gebeuren? En laten we eerlijk zijn, met geld en uitbreidingsplannen alleen winnen we de oorlog niet! Er dient (kwalitatief en kwantitatief) voldoende materieel, materiaal en personeel te zijn. En met name aangaande dat personeel hoor ik toch te vaak dat Defensie zo enorm groeit. Let wel, ook burgers en reservisten zijn onmisbaar, maar Nederland heeft (nog steeds) een beroepsleger. En met name de vulling onder de beroepsmilitairen laat te wensen over.

Dus genoeg te doen: ‘Alleen’ gaat wellicht sneller maar ‘samen’ komen we verder.