Voorwoord ACOM Journaal juni 2026
Ook in dit ACOM Journaal leest u weer een aantal interessante artikelen. Normaliter gaat mijn voorwoord vooral over mijn observaties en de actualiteiten die ik vanuit mijn functie ervaar die buiten die onderwerpen vallen, maar in dit geval wil ik beginnen met twee zaken waar elders in dit nummer van ACOM Journaal ook een artikel aan gewijd is.
Allereerst doet het mij goed dat we dit jaar Veteranendag weer op de juiste manier mogen en kunnen vieren. Daarmee eren we niet alleen de huidige veteranen maar laat Nederland ook zien hoe de verbondenheid is met diezelfde veteranen die zich allemaal op een unieke wijze hebben ingezet om een bijdrage te leveren aan ons aller veiligheid.
Het belangrijkste doel van Veteranendag is immers het bevorderen van maatschappelijke erkenning en waardering voor alle Nederlandse veteranen. Daarnaast bedankt Nederland hiermee de militairen die zich – nu en in het verleden – hebben ingezet in dienst van de vrede, zowel tijdens oorlogen als in internationale missies. Het is goed dat dit jaar, op zaterdag 27 juni, Veteranendag weer gevierd kan worden zoals het hoort! Wellicht tref ik u daar. Spreek mij dan ook vooral aan!
Het tweede punt gaat over ‘Woensdag Gehaktdag’, Verantwoordingsdag van de Algemene Rekenkamer (AR). Het meest opvallende punt in de stukken die Defensie heeft opgesteld betreft het percentage van het BBP dat in 2025 aan defensie is besteed. In 2024 kwam Defensie, ondanks de toezeggingen gedaan in Dublin in 2014, slechts op 1,79% uit, inclusief de steun aan Oekraïne en 1,56% exclusief de steun aan Oekraïne. Volgens mij zou de steun aan Oekraïne, die overigens meer dan terecht is, niet mee moeten worden geteld als zijnde uitgaven van Defensie. Los daarvan constateerde ik in de “stand van Defensie” van dit voorjaar, oftewel de verantwoording over 2025, dat er sprake was van 2,22% inclusief de militaire steun aan Oekraïne, en 1,83% zonder de steun aan Oekraïne.
Daar valt op dat we nog steeds de 2% BBP niet halen als we de steun aan Oekraïne niet meetellen. Veel mensen klagen over het vele geld dat naar defensie gaat maar, ook gezien het voorgaande, is wel duidelijk dat dit nog steeds onvoldoende is voor het adequaat versterken van de krijgsmacht.
Daarnaast viel op dat er verhoudingsgewijs een toegenomen percentage van de uitgaven naar Oekraïne is gegaan: in 2024 0,23% van de totale uitgaven en in 2025 0,39%. Ik vind het niet meer dan terecht dat er serieus geld en steun naar Oekraïne gaat, maar dat meenemen in de getallen om aan te geven welk percentage van het BBP aan defensie wordt besteed, vind ik principieel fout. Overigens worden veel goede dingen gedaan met het geld dat aan versterking van defensie wordt uitgegeven. Dat de AR constateert dat er wellicht onvoldoende duidelijk wordt gemaakt waarom er bijvoorbeeld gekozen wordt voor een directe gunning, het zij dan maar zo. De mensen die daarmee bezig zijn doen, wat mij betreft hun werk prima.
Deze rapporten zijn, in mijn optiek, vooral voor de bewindspersonen. Laat zij vooral, waar nodig, uitzonderingen toestaan en verantwoording afleggen waar dat moet. En laat de AR dan vooral aangeven hoe die gewenste duidelijkheid wel gegeven moet en kan worden. Defensie maakt dan vast een stoel gereed voor een projectgeneraal die dat kan oplossen. De betrokken defensiemedewerkers kunnen zich dan vooral bezighouden met hun werk, hun core business: dat we de “juiste spullen” op het juiste moment kunnen krijgen voor de juiste prijs. Geen eenvoudige taak die vaak ondergewaardeerd wordt.
Zoals acteur-choreograaf Barrie Stevens altijd zei: “Vooral doorgaan”.[1]
[1] https://tinyurl.com/r2m77794
Voorwoord ACOM Journaal mei 2026
Op het moment dat ik dit schrijf liggen de Dodenherdenking en Bevrijdingsdag 2026 achter ons. Het was mij wederom gegund om namens de ACOM een krans te leggen bij ‘De Vallende Man’ in Loenen. Dat raakt mij altijd enorm. De oorverdovende stilte en de zeer kleine en intieme herdenking, maar bovenal de enorme hoeveelheid graven van mensen die het hoogste offer hebben gebracht om bij te dragen aan de vrede die we doorgans als zo vanzelfsprekend ervaren. Eigenlijk zouden we die overleden mensen elke dag moeten eren en danken maar daarnaast zouden we ook elke dag de vrijheid en vrede zoals we die ervaren moeten vieren.
Dat klonk ook door in de speeches van de sprekers aldaar. Het ging dit jaar niet alleen maar om herdenken maar bovenal ook om het besef dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn en dat de keuzes die we heden ten dage met zijn allen maken bepalend zullen zijn voor (het gevoel van) de vrede en veiligheid voor de generaties na ons.
En zo is het maar net. Overigens maakt men niet alle keuzes zelf of spontaan. Veel keuzes zullen gemaakt moeten worden door de politici, waar dan ook ter wereld, soms uit zichzelf en soms ook door keuzes die andere politici wereldwijd maken. Ook die mensen geef ik het te doen. Naar beste eer en geweten keuzes maken die voor het eigen land en de eigen bevolking bepalend kunnen zijn. Keuzes die invloed hebben op de vrijheid en veiligheid van de huidige generatie, maar ook de generaties na ons. En net als met het komende WK voetbal weet de gemiddelde Nederlander het altijd beter.
Gelukkig (zowel voor mij als voor u) zit ik niet in de politiek en hoef ik alleen maar te bezien welke keuzes de politici maken. Voor wat betreft de veiligheid en vrijheid van ons mooie kleine Koninkrijk (“Nederland” bestaat immers niet alleen uit het Europese deel maar ook uit het Caribische deel van het Koninkrijk) staan onze vaderlandse politici dan ook voor moeilijke keuzes.
Dat er meer geld naar Defensie moet én zal gaan is duidelijk, maar dan is het nog steeds niet genoeg om alles te doen wat nodig is. Er zal dan ook nog steeds geprioriteerd moeten worden. En dan moet er ook nog bezien worden waar dat geld vandaan moet komen en welke keuzes men daarin wil gaan maken. Het geld groeit immers niet aan de boom en gratis pils bestaat ook niet. En daar bovenop komen dan ook nog de effecten van de onrust in de wereld in het algemeen en die rond de Straat van Hormuz in het bijzonder.
De prijzen van energie schieten omhoog en dat heeft weer zijn effect op de inflatie omdat stijgende energiekosten doorgaans vrij direct doorwerken in overige prijzen. Inflatie, stagflatie, loon-prijsspiraal, de economische kreten vliegen ons om de oren. En doorgaans niet in de mooiste samenvattingen.
Een van de effecten van de onrust en de rol die president Trump zich aanmeet, is overigens wel dat steeds meer Europese landen inzien dat de afhankelijkheid van Amerikaanse wapens veel te groot is geworden. We zien als gevolg daarvan dan ook dat bijvoorbeeld in Duitsland plannen komen om zelf langeafstandsraketten te gaan ontwikkelen nadat vorig jaar in het Duitse defensiedorp Unterlüß ook al supersnel een munitiefabriek uit de grond gestampt was. In deze munitiefabriek worden jaarlijks mogelijk honderdduizenden stuks artilleriegranaten geproduceerd. Ook in Nederland zien we een toename in leveringscapaciteit voor de defensie-industrie.
Moeilijke keuzes dus voor eenieder, zo ook voor mij en voor u. De vraag die we ons zouden moeten stellen is volgens mij wat we zelf zouden willen en kunnen doen voor de vrijheid en vrede van onszelf en de (volgende) generaties. Ik heb die vraag voor mijzelf al beantwoord, u ook? Stay safe!