Veiligheid bij Defensie: ‘Nog geen reden om tevreden te zijn’

Eerste jaarrapportage Visitatiecommissie Defensie en Veiligheid

“Het begin is er, maar het is nog te vroeg om tevreden te zijn over de veiligheid bij Defensie”. Aldus de conclusie van de Visitatiecommissie Defensie en Veiligheid in haar eerste jaarrapport.

Het rapport ‘Het begin is er’ werd vandaag (dinsdag 18 juni 2019) overhandigd aan de minister van Defensie door de commissievoorzitter oud-Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet.

Er is geen sprake van een cultuur van onveilig werken bij Defensie, constateert de Visitatiecommssie. Op de werkvloer proberen de collega’s zo veilig mogelijk te werken. Ze zijn zich bewust van de risico’s van het werk. Maar de jarenlange straffe bezuinigingen op Defensie hebben er stevig ingehakt.

Ravage door straffe bezuinigingen

Met name ook voor wat betreft de middelen die noodzakelijk zijn om veilig te kunnen en blijven werken. “Bezuinigingen hebben geleid tot het gebruik van verouderde apparatuur en uitrusting. En tot onvoldoende onderhoud van gebouwen en infrastructuur.”

“Ook heeft de Visitatiecommissie gezien dat de lange doorlooptijden voor de aanschaf van materieel, het aanname proces van personeel en het onderhoud aan gebouwen verlammend werken op de organisatie. Deze langdurige processen houden vooruitgang tegen.”

Zowel de politiek als de krijgsmacht stak de kop in het zand voor de ravage die de bezuinigingsdrift aanrichtte onder personeel en materieel. De ambitie om gereed te zijn voor “inzet in het hoogste geweldsspectrum en mee te doen met (-) missies” bleef onaangetast. Volgens de Visitatiecommissie hebben “deze twee factoren gevolgen gehad voor veilig werken bij Defensie. Gecombineerd met de basishouding van ‘Wij gaan door waar anderen stoppen’, leidt dat (-) tot een grotere kans op onveilige situaties”.

De commissie stelt verder vast dat de Defensieonderdelen niet optimaal zijn betrokken bij de totstandkoming van het plan van aanpak ‘Een veilige defensieorganisatie’. Websize Omslag rapport Het moet en kan veiligerMen herkent zich dan ook niet of weinig in het veiligheidsplan.

Onveiligheid door snelle functieroulatie

Een wezenlijk probleem is volgens de commissie ook de “snelle functieroulatie” bij de militairen. Dit is niet bevorderlijk voor veilig werken. Er gaat als gevolg van dit “inefficiënte personeelssysteem” veel tijd en energie verloren door de inwerktijd in een nieuwe functie. “Door deze snelle doorlooptijd merken leidinggevenden ook de consequenties van hun besluiten niet.”

De Visitatiecommissie is ingesteld bij besluit van de minister van Defensie van 13 september 2018. Ze heeft tot taak “jaarlijks op onafhankelijke wijze de voortgang en de doelbereiking van het plan van aanpak ‘Een veilige defensieorganisatie’ voor de periode 2018–2020 te toetsen”.

De Visitatiecommissie is als volgt samengesteld:

* Gerdi A. Verbeet, voorzitter

* Patrick C. Cammaert, generaal-majoor der mariniers b.d., commissielid

* Ir. Josette van Doorn-Spronken, commissielid

* Prof. dr. Ira Helsloot, commissielid

* Drs. Michael Mekel, rapporteur

* Desi van de Laar, MA LLM, ambtelijk secretaris.

Download hier de rapportage