Terugkijken en vooruitkijken (bewindspersonen) Defensie in Jetten-I

Op 23 februari komen de bewindspersonen van het minderheidskabinet Jetten-1 op het bordes te staan. Het vorige Kabinet trad aan op 2 juli 2024, is gevallen op 3 juni 2025 en sindsdien demissionair. Al met al heeft dit Kabinet derhalve 366 dagen missionair bestaan en daarna 263 dagen (dubbel) demissionair. Daarbij valt het dus meteen op dat het Kabinet Schoof geen lang leven was gegund maar dat het Kabinet Jetten-1 supersnel tot stand is gekomen. Tussen de verkiezingen op 29 oktober jl. en het door D66,CDA en VVD op 30 januari gepresenteerde coalitieakkoord zaten immers maar 93 dagen. (de laatste drie (in)formaties duurden gemiddeld 249 dagen). Dat stemt ons hoopvol omdat de formerende partijen klaarblijkelijk de nut en noodzaak zagen van een snel akkoord, maar hoe lang deze keer het (minderheids-)kabinet stand zal houden weet natuurlijk niemand.

Hoewel e.e.a. pas formeel wordt nadat de bewindspersonen bij de Koning zijn beëdigd gaan we er voor het gemak nu maar even vanuit dat de geopenbaarde informatie voordien niet mee wijzigt.

Voor Defensie is duidelijk dat de huidige (demissionaire) bewindspersonen niet terugkeren als bewindspersonen in het algemeen en op Defensie in het bijzonder. De minister, Ruben Brekelmans, gaat terug naar de Tweede Kamer en krijgt daar waarschijnlijk de eervolle taak om fractievoorzitter van de VVD te worden in de Tweede Kamer. De huidige staatssecretaris, Gijs Tuinman, verlaat de landelijke politiek aangezien hij niet verkozen is bij de laatst verkiezingen. Wellicht kan hij voor de komende verkiezingen alsnog in de Tweede Kamer worden geïnstalleerd aangezien hij 6^e stond op de lijst en er 4 zetels zijn behaald. Wellicht dat er dus nog mutaties komen en hij alsnog in de Tweede Kamer komt.

Allereerst willen wij onze dank uitspreken aan de huidige bewindspersonen. Defensie is altijd een belangrijk departement maar zeker de laatste kabinetsperiode was dat niet eenvoudig gezien de ontwikkelingen in de wereld om ons heen en de effecten daarop in Nederland in het algemeen en op Defensie in het bijzonder. Wij wensen Ruben Brekelmans veel succes in zijn nieuwe (politieke) rol en ook Gijs Tuinman wensen wij alle goeds toe in zijn toekomstige, voor ons thans onbekende rol. Overigens ligt het, gezien de regels met betrekking tot de integriteit en het loopbaanvervolg van bewindspersonen, niet in de lijn der verwachtingen dat dit een betrekking wordt binnen Defensie.

Daarnaast willen we, allereerst via deze weg, de toekomstige bewindspersonen op Defensie, Dilan Yeşilgöz-Zegerius als minister (en vicepremier) en Derk Boswijk als staatssecretaris, veel succes maar ook sterkte, wijsheid en plezier toewensen. Het worden (ook) de komende jaren hectische tijden voor de bewindspersonen op Defensie en ook de rol van vicepremier zal vast de nodige tijd en energie vragen. Hoewel e.e.a. uiteraard later door de bewindspersonen dient te worden afgestemd gaan we er gemakshalve van uit dat zowel materieel als personeel in de portefeuille van de staatssecretaris terechtkomen en dat Derk Boswijk voor de bonden het primaire aanspreekpunt zal zijn.

In het coalitieakkoord stond het nodige vermeld over Defensie en één element daaruit zou ik nu toch wel willen benadrukken. In de paragraaf “Samenwerking als gezamenlijke opdracht” staat vermeld dat het (opnieuw) leren van de kunst van het samenwerken en het overleg belangrijk is, en dat in de eerste plaats de samenwerking tussen regering en maatschappelijke organisaties, ‘de polder’, en medeoverheden in ere moet worden hersteld, met respect voor elkaars verschillende rollen en verantwoordelijkheden. De afgelopen jaren is deze samenwerking verslechterd, zo stelt het coalitieakkoord, terwijl we elkaar hard nodig hebben. En tot slot stelt men dat een regering alleen verstandig beleid kan maken als ook gesproken is met maatschappelijke organisaties.

Wauw, dat zou zo maar rechtsreeks op Defensie kunnen slaan. Wat mij betreft ligt daar dan ook een grote kans. Als we naar Defensie kijken is de samenwerking (en de relatie) met name het laatste jaar aanzienlijk verslechterd door de houding van de staatssecretaris. Daar kunnen we uiteraard in blijven hangen en een AAC-procedure afwachten of naar de rechter stappen. Als we dat zouden dien kunnen daarnaar onze mening alleen maar verliezers uitkomen en geen winnaars. Defensie verliest, de bonden verliezen en het belangrijkste, het personeel van Defensie wint er ook niks mee.

Wat ons betreft moeten we vooral met elkaar praten en niet over elkaar praten. Er is nog veel te doen en Defensie en de bonden hebben elkaar, in het belang van het personeel én organisatie, keihard nodig. Alleen gaat sneller, maar samen komt men verder.

Tot slot is er nog een bijzonderheid voor Defensie: Elanor Boekholt-O’Sullivan, de huidige P-DGB van Defensie is door D66 voorgedragen als beoogd minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Wat ons betreft een aderlating voor Defensie maar een aanwinst voor het Kabinet. Uiteraard danken wij ook Elanor Boekholt-O’sullivan voor hetgeen zij voor Defensie heeft gedaan en wensen we haar veel succes, wijsheid en plezier toe in haar toekomstig ministerschap.