Ook Prinsjesdag is, in dit gedenkwaardige jaar 2020, ‘de alles is anders show’. De maatregelen in het kader van de corona-uitbraak hebben een grote impact op de wijze waarop Prinsjesdag gestalte krijgt. Nog afgezien van de aanzienlijke impact die ‘corona’ heeft op de inhoud en strekking van de Prinsjesdagstukken. Zo hield en houdt het nog altijd ongrijpbare virus in vele opzichten ons dagelijkse leven in een negatieve greep.

Veel was echter ook als vanouds, – zo kregen de bewindspersonen weer rapportcijfers en zijn de vertrouwelijke Prinsjesdagstukken ook dit jaar gelekt. Voor Defensie valt het uiteraard op dat minister Bijleveld een onvoldoende rapportcijfer krijgt in het onderzoeksrapport dat marktonderzoeksbureau IPSOS uitvoerde voor de NOS: een 5.6. Dan weet men altijd direct te vragen of dit een terecht cijfer is. Hoewel ik het niet zo heb op rapportcijfers wil ik daar in algemene zin het volgende kwijt.

Wat mij betreft is de minister in veel opzichten het boegbeeld, de eindverantwoordelijke en het gezicht van een departement. Voor Defensie is dat dus Ank Bijleveld. Als men dan een cijfer aan de minister wil toekennen is dat in feite een beoordeling van Defensie enerzijds en anderzijds een waardering van wat de regering met Defensie doet. Want daar ligt natuurlijk de crux van het verhaal! Als het kabinet de ‘NAVO-afspraken’ aangaande de 2% van het Bruto Binnenland Product zou waarmaken, dan zou er vast sprake zijn van een totaal andere situatie. Of zoals de Engelsen zeggen: ‘A whole new ball game!’

Daarnaast valt zo’n waarderingscijfer, gezien de mening van de BV Nederland over Defensie. niet eens tegen. Op school noemde ik een 5,5 of hoger, voldoende. Het gemiddelde rapportcijfer voor alle ministers in dit kabinet is een 5,56, – dus is het rapportcijfer voor Defensie, 5,6, bovengemiddeld.

Ook inhoudelijk zit Defensie nog steeds in de hoek waar de klappen vallen. Uit de uitgelekte cijfers bleek al dat er in 2021 € 11,2 miljard voor Defensie gereserveerd wordt. Dat is wel iets meer dan dit jaar (was begroot op € 10,8 miljard), maar het komt overeen met het bedrag dat vorig jaar in de Miljoenennota vermeld werd voor 2020. En daar moet dan ook weer het nodige van af. Zo heeft bijvoorbeeld het debacle met ‘Vlissingen’ het nodige gekost, – en zo zijn er nog wel wat zaken.


Als we dan ook nog eens rekening houden met de te verwachten stijging van het Bruto Binnenlands Product (groei van de economie met 3,5%) in 2021, is al snel duidelijk dat het percentage van het BBP dat naar Defensie gaat niet groeit maar afneemt. De stijging van de begroting lijkt dan ook niet eens voldoende om de stijgende prijzen te compenseren en in die zin ziet het er wederom “niet goed uit” voor Defensie.