CDS Eichelsheim: ‘De oorlog is terug in Europa. Onze vrijheid is niet meer vanzelfsprekend’

Nederland stond twee minuten stil. Op 4 mei 2025. Twee minuten van respectvolle, waardige stilte om allen te gedenken die vielen in “de Tweede Wereldoorlog in Europa en in Zuidoost-Azië. De slachtoffers van “oorlogssituaties en vredesoperaties waarbij Nederland betrokken was na de Tweede Wereldoorlog”. Zij gaven hun leven, het hoogste goed dat ze bezaten, om de vrijheid te herwinnen die ons in vijf barre jaren van bodemloze ellende was onthouden. Vrijheid die ons nu in de gelegenheid stelt zonder restricties te herdenken en gedenken wie wij willen, op welke (alternatieve) manier wij ook willen.

Naar schatting waren zo’n 16.000 mensen aanwezig bij de indrukwekkende Nationale Herdenking op de Dam in de hoofdstad, die helaas werd ontsierd door 2 “demonstranten” vlak na de twee minuten stiltewaar ze ‘Free Palestine’ riepen.

Overal in Nederland werd herdacht dat wij nu alweer 80 jaar in vrijheid mogen leven. Vrijheid die voor velen nog steeds als “vanzelfsprekend” wordt beschouwd.

Kransleggingen namens de ACOM

Traditioneel is de herdenking in Den Helder, “de meest gebombardeerde stad van Nederland”, bij het monument ‘Voor Hen Die Vielen’ voor de gevallenen van de Koninklijke Marine (KM) en de Koopvaardij.
Algemeen secretaris van de ACOM Stefan Hop, meldde zich ook dit jaar in de Noord-Hollandse havenstad, thuisbasis van de Koninklijke Marine, om namens de Bond een krans te leggen bij het monument op de rotonde De Vijfsprong.

Krijgsmachtaalmoezenier Paul Vlaar hield een toespraak, waarin hij onder meer ook de actuele oorlogen in Oekraïne en Gaza betrok. Daarnaast refereerde hij aan het ‘Kinderen voor kinderen’-lied ‘Twee minuten stilte’, dat hij als aalmoezenier aan boord van de Karel Doorman, op instigatie van de eerste officier, liet horen als afsluiting van zijn bezinningsdiensten. Het lied gaat over een moeder die haar kind respect en waardering bijbrengt voor het jaarlijkse stiltemoment voor de gevallenen. “Hoe waardevol is het als ouders de betekenis van stilte en gedenken doorgeven aan hun kinderen”, benadrukte de krijgsmachtaalmoezenier.

Voor de herdenking op de voormalige Vliegbasis Soesterberg had zich bondsbestuurslid/voorzitter Regio Noord en sinds kort Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, Frank Voogt gemeld. Hij was namens de Bond aanwezig bij de herdenking bij het ‘Monument voor Gevallen Vliegers’. De Soesterberg-herdenkingsplechtigheid werd ook dit jaar met extra eerbied en waardigheid omgeven door een flypast. Vier F-35’s vlogen in missing man-formatie, waarbij een van de toestellen uit de formatie ‘breekt’ en steil omhoogvliegt, als eerbetoon aan de “gevallen kameraden”.

Bij de herdenkingsplechtigheid en kranslegging op Nationaal Ereveld Loenen, werd de ACOM vertegenwoordigd door algemeen voorzitter Jan Kropf. De ceremonie werd onder meer ‘gedragen’ door een oecumenische eredienst met zang van een gospelkoor, indrukwekkende levensverhalen, poëzie en muziek vertolkt door de cast van Soldaat van Oranje.

“Ik vind het altijd indrukwekkend om hier te zijn. Om ons heen rusten duizenden Nederlandse oorlogsslachtoffers, die het verdienen dat we hun verhaal tot leven brengen”, hield de Commandant der Strijdkrachten, luchtmachtgeneraal Onno Eichelsheim, de aanwezigen op het Ereveld voor. “En in minder dan 1 dag autorijden hier vandaan, vechten mannen en vrouwen in een grootschalige oorlog. Er sneuvelen grote aantallen mensen, aan beide kanten.

Oorlog is terug in Europa. En onze vrijheid is niet meer vanzelfsprekend. Daarom moeten wij blijven herdenken. We leren nog steeds van het verleden. Van de verhalen over grenzeloos geweld en schokkende haat. (-) Waarom gingen mensen mee in geweld en haat? Waarom keken ze weg? En waren ze stil? Ik vind het moeilijk om die vragen te beantwoorden. En toch probeer ik te begrijpen waarom veel mensen toen een verkeerde keuze maakten – zowel Nederlandse burgers als militairen. Nederlanders stonden zwaar onder druk. Er was honger, armoede en angst. Het was verleidelijk om zondebokken te vinden: Joodse Nederlanders, Roma en Sinti, homoseksuele mannen en lesbische vrouwen. Het zoeken naar zondebokken is van alle tijden. Helaas ook van deze tijd. (-)”

“U weet dat ik mijn militairen heb geïnformeerd dat zij misschien ingezet worden binnen een internationale coalitie in Oekraïne, als er een bestand komt tussen Rusland en Oekraïne. En dat wij ons gereed moeten stellen voor een directe bedreiging van het NAVO-grondgebied. Samen met onze bondgenoten en partners moeten wij de vijand afschrikken. En ook u bent onderdeel van deze afschrikking. Hoe hoog de druk ook wordt, we moeten ons niet laten verdelen en geen zondebokken zoeken. We moeten voor elkaar opkomen en voor elkaar zorgen. Dat is wat ik leer van herdenken: hoe belangrijk het is om trouw te blijven aan ons verleden… en aan elkaar”, aldus de Commandant der Strijdkrachten, generaal Onno Eichelsheim.

Op het Nationaal Ereveld Loenen liggen zo’n 4000 Nederlandse oorlogsslachtoffers begraven: militairen, verzetsmensen en burgers. “Nederlanders die de pech hadden dat ze op het verkeerde moment op de verkeerde plek waren”, stelt de Oorlogsgravenstichting die het Ereveld in beheer heeft, bitter-laconiek vast.  

Algemeen secretaris Stefan Hop trad ook aan als ACOM-vertegenwoordiger bij de Nationale Militaire Dodenherdenking op het Militair Ereveld Grebbeberg in Rhenen. De herdenkingsplechtigheid werd ook bijgewoond door de staatssecretaris van Defensie, Gijs Tuinman, Commissaris van de Koning in Utrecht Hans Oosters en prins Pieter-Christiaan.
De ‘bezinningstoespraak’ werd gehouden door Boeddhistisch Geestelijk Verzorger Paul van Gogh.