Luitenant-admiraal Rob Bauer, de voorzitter van het Militair Comité, de hoogste militaire autoriteit van de NAVO, gaf onderlaatst een krachtige klaroenstoot af over de (militaire) dreigingen voor het Westen. Daarvan zijn de twee grootste: Rusland en terroristische organisaties. Toegespitst op Nederland wees hij op de consequenties van die dreigingen voor de bevolking, de noodzakelijke voorzorgsmaatregelen, het opvoeren van de weerbaarheid, de zelfredzaamheid etc.

Afgaande op de lamlendige, wegwuivende, wegwerp en (uit ‘het vredeskamp’) ronduit giftige reacties, zijn Bauers waarschuwingen (vooralsnog?) aan dovemansoren gericht. De hooggeplaatste klokkenluider werd onder meer uitgemaakt voor (een) verachtelijke oorlogshitser die uit was op het aanstichten van een wereldbrand. De admiraal tooit zichzelf inmiddels met de alias: ‘pretbederver’. Want op de (bange) vraag die wanhopig smeekt om een bevestiging: ‘Ons kan toch niets gebeuren?’, riposteert hij “Ja, dat dachten we in de meidagen van 1940 ook. Stralend weer was het toen.”

Kortgeleden stond de NAVO, onze veiligheid-schutse in bange dagen, stil bij haar 75-jarig bestaan als defensief-militaire alliantie van onderwijl 32 landen. Een militair bondgenootschap met op de voorplecht ‘Grote Broer’ Amerika, in nucleaire spierbundeloutfit. Een organisatie met in haar arsenaal ‘afschrikking’ als voornaamste wapensysteem. Een reactieve militaire alliantie die nog maar een decennium terug volgens de pundits een ‘zieltogend’ bestaan leed. “Hersendood”, sprak de Franse president Macron hyperbolisch.

In die driekwart eeuw van haar bestaan heeft de NAVO tal van in- en externe uitdagingen het hoofd moeten bieden. En ook nu weer liggen die ‘hoofdbrekens’ als het ware opgetast op de stoep van de alliantie. De grootste is wel de mogelijke uittreding van Amerika als de NAVO-vijandige vastgoedmagnaat Donald Trump, de presidentsverkiezingen in november a.s. wint. “De trans-Atlantische solidariteit staat onder druk”, schreef dr. Sabine Mengelberg (docente internationale veiligheidsstudies, NLDA), met veel gevoel voor understatement (FD, 01-04-24).

Het is nu dan ook dwingende noodzaak dat de Europese Unie eindelijk eens werk gaat maken van haar eigen militaire verdediging en de daarmee gepaard gaande (breedte en diepte) investeringen in een defensie-industrie. De herintroductie van een lang verwaarloosde en (door sommigen) verfoeide, goeddeels naar het buitenland verdreven industrie, die ook Oekraïne kan voorzien van broodnodige bewapening. Want het gelijk spoedt zich helaas in de richting van de Hongaarse premier Viktor Orbán die recent na een bezoek aan collega-autocraat Trump riep dat Oekraïne het onderspit zal delven in de oorlog. Als Trump weer aan de macht komt krijgt Kyiv namelijk geen cent meer van Amerika.

Overigens geniet Poetin in zijn expansiedrift richting Oekraïne, in het Westen de steun van meer of minder machtige vrienden. Het Vaticaan bijvoorbeeld, - althans paus Franciscus -, koestert, naar verluidt, een innige voorliefde voor Rusland en voor de nietsontziende usurpator in het Kremlin. In mei 2022 toonde hij alle begrip voor diens landhonger toen hij in een kranteninterview unverfroren het verband legde tussen “het rammelen van de NAVO aan de deur van Rusland” en de Russische invasie in Oekraïne.

Recent riep hij in een televisie-interview Oekraïne op om zich over te geven, “de witte vlag te hijsen”. Ongeloof, verbijstering, woede waren zijn deel, met name in Oekraïne dat liet weten: “Geel en blauw zijn de kleuren van de vlag waarmee we leven, sterven en winnen”. De voorzitter van de organisatie van Christelijke Oekraïners in Italië, reageerde ontdaan en gedesillusioneerd: “Zo’n uitspraak verwacht je van Poetin, maar niet van de leider van onze kerk”.

Vaticaan-watchers merken op dat het buitenlandbeleid van de Argentijnse jezuïet Jorge Bergoglio, sinds 13 maar 2013 paus Franciscus, beïnvloed wordt door het wereldbeeld van de ‘Sociëteit van Jezus’, de orde gesticht door de Spanjaard Ignatius van Loyola. Traditioneel heeft zij een sterke band met de Russisch-Orthodoxe kerk die, pikant genoeg, de bisschop van Rome niet erkent als leider van de wereldkerk. In het verleden, toen de jezuïetenorde in tal van landen werd verboden en vervolgd, vond zij in Rusland een warm onthaal. Vandaar.

Zoveel is nu wel duidelijk: Oekraïne kan fluiten naar eventuele zendingen hellebaarden, kurassen en trainingen door pauselijke zoeaven, van het Vaticaan onder Franciscus I, wat ik u brom!

[1] Binnen de verdragsorganisatie zijn de Amerikanen altijd leidend geweest, ook voor de Europese defensie. Zo is één van de belangrijkste commandanten van de alliantie, de Supreme Allied Commander Europa (SACEUR), altijd een Amerikaan. Het Amerikaanse nucleaire arsenaal was van meet af aan déveiligheidsgarantie van het defensieve bondgenootschap.

“China wordt steeds agressiever”, reageerde minister van Defensie, Kajsa Ollongren in het nieuwsjournaal op de onthulling dat Chinese spionage software (malware) was ontdekt op het/een computernetwerk van de krijgsmacht. Een inmiddels al lang achterhaalde waarheid als een koe! Agressiviteit in combinatie met hightech oorlogsvoering is al sinds tijden het handelsmerk van de Volksrepubliek China.

De inlichtingendiensten (MIVD en AIVD) waarschuwen strijk en zet solo en in duo-zang over de ondermijnende activiteiten van China in en tegen het Westen. Maar Defensie zelf laat zich in dezen niet onbetuigd. Men adviseerde bijvoorbeeld in 2020 de regering dringend de export naar China van de geavanceerde chipmachines van ASML uit Veldhoven te verbieden. Gewaarschuwd werd voor “grote veiligheidsrisico’s”. Die wonderchipmachines zouden de Chinezen in staat stellen sneller hoogtechnologische wapensystemen te produceren met alle negatieve gevolgen van dien voor onze eigen veiligheid.

De dienstdoende columnist merkte naar aanleiding hiervan toen op: “Intussen blijven wij, Nederland, de westerse wereld, in menig opzicht en in toenemende mate afhankelijk van de Volksrepubliek (-) Sluipenderwijs verbreidt en verdiept China zijn gelaagde invloed in de daarvoor ontvankelijke landen in Noord- maar met name Zuid-Europa, in Afrika (overigens ook een geliefd speelveld van Rusland), Latijns-Amerika, het Caribisch gebied. Europa, de westerse wereld kijkt er beteuterd en vooral werkeloos naar en weet zich nu al verslagen: letterlijk eruit geschopt in sommige voorheen ‘francofiele’ landen.

Blijft de prangende vraag: ‘Hoe is het mogelijk dat deze ‘vijandige statelijke actor’ kennelijk in staat is via wijd openstaande achterdeurtjes, zijn spionage software te uploaden?
Vorig jaar nog constateerde de Algemene Rekenkamer andermaal in haar jaarlijkse verantwoordingsonderzoek, dat de beveiliging bij Defensie van “militaire objecten zoals radarinstallaties, wapensystemen en voertuigen” ondermaats is. De rekenmeesters van de overheid waarschuwden toen weer voor de zeer ernstige gevolgen die dit kan hebben voor onze veiligheid en die van de bondgenoten. Waar faalt toch telkenmale bij Defensie het duurbetaalde principe: ‘lessons learned’, vroegen wij ons op deze plek af.

Is Oekraïne dan toch nog verloren? Een bange vraag die steeds klemmender wordt. Met name nu in Kyiv een machtsstrijd gaande lijkt tussen president Volodymyr Zelensky en zijn opperbevelhebber, Valerij Zaloezjnyj, de ”ijzeren generaal”, zeer getapt bij ‘de troep’, - de mannen die het zwaar te verstouwen hebben in de loopgraven.

De president zou bovendien ook niet met gemak door een deur kunnen met Vitali Klytsjko, de populaire burgemeester van Kyiv op wie hij in het verleden onvoorwaardelijk kon steunen. Kortom, kift, onenigheid en chaos in de hoogste rangen en dat is toch wel het allerlaatste wat het land velen kan. In het Kremlin kan Vladimir (Vlad I) Poetin zich nog eens goed schikken in zijn leunstoel, en een dampende kom (Oekraïnse) borsjtsj en andere culinaire hoogstandjes laten aanrukken. Immers zijn aartsvijanden in Kyiv, Europese en Amerikaanse sympathisanten (Republikeinen in het Congres) en andere nuttige idioten kwijten zich voorbeeldig van hun taak.

En weer waart een spook door Europa! Dit keer niet “het spook van het communisme” waarvan Karl Marx en Friedrich Engels in hun Communistisch Manifest (1848) gewag maakten. Het spook dat nu door (West-)Europa waart, is ‘de opstand der boeren’, - de eigentijdse jacquerie , zo u wilt.
Het tweespan Marx en Engels voorspelde de revolutie van het (onderdrukte) proletariaat tegen de bezittende klasse. De jacquerie die nu de West-Europese steden probeert te ontwrichten, keert zich onder meer tegen de door de agrariërs als vijandig ervaren wet- en regelgeving. Een flink contingent van de ‘jacqueristen’ schuwt daarbij het geweld niet en vergrijpt zich ogenschijnlijk onbekommerd aan publieke eigendommen.

Bij voorgaande protestacties stond de hermandad er met gekruiste armen bij. Maar die passiviteit is nu passé. Want de maat is vol en men gaat optreden tegen dit soort “illegale acties of zelfs misdrijven”. Nu nog de daad bij het woord, naar wij dachten. En de boer hij ploegde voort…

En zo kon het gebeuren dat (extreem) rechts electoraal via de Partij voor de Vrijheid (PVV), de macht pakte in Nederland. En hoe? Een verpletterende stembusoverwinning die 37 zetels opleverde in de Tweede Kamer, - meermaals door prominenten van de zegevierende partij als ‘nepparlement’ in de hoek gezet.

Bij de eerste de beste exitpoll begon Pavlov zijn soevereine heerschappij in het (extreem) linkse kamp. Gekrijs, gejeremieer en tandengeknars waren er niet van de lucht. En, jawel hoor, daags na de landslide van de PVV trokken al de eerste protestdemonstraties door de Randstedelijke straten.

Kennelijk is bij de demonstranten nog niet het ontgoochelende besef doorgebroken dat de slinger van het sociale uurwerk in het ‘rechtse kwartier’ staat. “Links’ is een scheldwoord geworden, dat afschuw oproept en staat voor elitair, arrogant en moralistisch. Progressieven hebben nu dezelfde positie als liberalen honderd jaar geleden. En net als toen keren sommigen zich wrokkig af van het ‘domme’ kiezersvolk”, luidt kort samengevat de koude-douche-analyse van politiek-historicus dr. Koen Vossen .

Het overgrote deel van de kiezers koos er via een stem op de PVV voor “om de intens verafschuwde Frans Timmermans uit het Torentje te houden. Liever nog Wilders dan links aan de macht! (-) Verontwaardigd over zoveel onbegrip bij de kiezer, dreigt de progressief-linkse achterban zich ondertussen steeds meer in de eigen bastions te verschansen.” Men geeft af op “(-) een op sensatie beluste mediacratie. Ook gaan enkelen zich te buiten aan neerbuigende teksten over ‘domrechtse’ rancuneburgers die niet zelf kunnen denken en alleen maar met hun onderbuik stemmen”, analyseert Vossen ontnuchterend.

In Europa is al sinds enige tijd een kil-gure rechtse wind opgestoken. In Polen, Hongarije, Slowakije zitten (extreem) rechtse, antidemocraten, meer of minder hecht bevriend met Poetin, stevig en comfortabel in het zadel. Ook Nederland verkeert nu c.q. dreigt in die ‘goelag’ te verzeilen.

Zullen wij het dan beleven dat in het Catshuis en op het Binnenhof de bruinrode loper wordt uitgerold voor ‘geëerde gasten’ als daar zijn Viktor Orbán (Hongarije), Robert Fico (Slowakije), Mateusz Morawiecki (Polen), Marine Le Pen (Rassemblement national, Frankrijk), Filip Dewinter (Vlaams Belang), Jörg Meuthen (Alternative für Deutschland), de clowneske Javier Milei (aankomend president van Argentinië die Wilders heeft uitgenodigd op zijn aanstaande Fiesta de Inauguración). Allen zijn het onversneden autocratie-minnende antidemocraten, onverholen sympathisanten, navolgers, en pajongwaaiers van Poetin. Met zulke antikrachten binnen de EU en de NAVO, mogen de vijanden van een militair sterk en verenigd Europa, comfortabel achteroverleunen.

De prangende vraag is: Wat wordt de nieuwe internationale (militaire en politieke) positie van Nederland met een Catshuisbewoner die met glanzende kijkers lonkt naar het Kremlin en de autocratische, de democratie verfoeiende, geestverwanten in Midden- en Oost-Europa, een aspirant premier die zich fel verzet tegen militaire hulp aan Oekraïne en Nederland zo snel mogelijk naar de uitgang van de EU wil dirigeren? Zou de in het centrum-linkse kamp verguisde ‘zondebok’ Mark Rutte als eventuele secretaris-generaal van de NAVO als een soort bliksemafleider kunnen fungeren en een beredderende rol kunnen spelen? ‘Mark R. to the rescue!?’

In hun belangwekkende boek ‘How Democracies Die’, noemen de Harvard-hoogleraren Levitsky & Ziblatt, twee manieren waarop democratieën gemeenlijk de nek wordt omgedraaid: de (militaire) staatsgreep; de gekozen leiders die zich alras als autoritaire leiders ontpoppen. Herman Tjeenk Willink voegt daar nog een derde manier aan toe: ‘verwaarlozing’ en het daarmee gepaard gaande sluipende betonrot.

Nu is dit, - vergeleken met de meeste landen in Europa en de wereld -, in menig opzicht ‘gave land’ met al zijn punten die verbetering c.q. reparatie behoeven, volstrekt niet te vergelijken met de zwakke schijndemocratieën elders op dit continent en de wereld maar, - een citaat toegeschreven aan Lenin -, ‘vertrouwen is goed, controle is beter!’ In dit geval de noodzakelijke parlementaire controle en de alertheid van klokkenluiders. Om de prominente liberaal H.C. Dresselhuys (1925) te parafraseren: “Houd de lampen (der democratie) brandende!”

Mijn hartenwens voor u: Zalig Kerstfeest en Vredig, Gezond Nieuwjaar.

[1] Historisch Nieuwsblad 28-11-’23 (https://tinyurl.com/yyvcbp3n). 2 Herman Tjeenk Willink, ‘Groter denken, kleiner doen’, 2018, Prometheus.