Mexicaanse Hond september 2025

Op deze plek is vaker geweeklaagd over de staat van de democratie in binnen- en buitenland. Ronduit zorgelijk zijn de niet aflatende openlijke aanvallen op en verdoken ondermijning, wereldwijd, van de democratische rechtsorde. Overal lijkt de democratie steeds verder af te bladderen en in het voorportaal van totale ontbinding te verkeren.

Een schrijnend en veelzeggend voorbeeld hiervan is Amerika onder de huidige president. Het land glijdt in rap tempo af van flawed democracy[1] naar ‘failed democracy’ met als eindstop: full-blown autocratie. De president eist absolute, dociele loyaliteit en duldt tegenspraak noch kritiek. Wie het toch waagt wordt zonder omhaal aan de dijk gezet c.q. wordt online de wacht aangezegd (“You’re fired!”).

Verhoudingsgewijs zijn onder degenen (hogere en lagere ambtenaren) die door de presidentiële toorn en banbliksem zijn getroffen, opmerkelijk veel “zwarte en vrouwelijke ambtenaren”, berichtte de Volkskrant op 30 augustus jl.[2] Susan Monares hoofddirecteur van Centers for Disease Control and Prevention (CDC); Lisa Cook, bestuurder van bankenstelsel Federal Reserve, konden de matten oprollen. Tienduizenden  ‘lagere’ ambtenaren, werden genadeloos aan de dijk gezet.

Onlangs mocht ook het hoofd van de Militaire Inlichtingendienst, Jeffrey Kruse, zijn bureau leegruimen. Zijn onvergeeflijke faux pas: ingaan tegen wat de president en zijn paladijn op Defensie, Pete Hegseth, beweerden over de effectiviteit van de bombardementen op Iraanse nucleaire sites.

Politieke en zakelijke tegenstrevers houden zich intussen angstvallig gedeisd, kijken weg en staan, met de hoed in de hand, al dan niet krokodillentranen plengend, aan het graf van de democratische rechtsorde. En de ondermijning en ontmanteling van de democratie gaat, niet alleen in de ‘Verscheurde Staten’ maar ook in het buitenland, verbeten verder. Met name de Europese Unie moet het ontgelden. In een officieel document wordt onverholen opgeroepen tot regime change in Europese landen. ‘The Need for Civilizational Allies in Europe’[3] is van de hand van Samuel Samson, senior-adviseur van het Bureau for Democracy, Human Rights, and Labor (ministerie van Buitenlandse Zaken).

Samson borduurt voort op de anti-Europa-tirade van vicepresident JD Vance, in februari tijdens de Veiligheidsconferentie in München (MSC). Volgens Vance worden “westerse waarden en democratie” verkwanseld in Europa dat volledig in de greep is van ‘woke’ en ‘gendergekte’. Daar ondervindt Amerika in toenemende mate last en schade van, roeptoetert de auteur. Het is dan ook tijd om tot actie over te gaan en om Europese extreemrechtse partijen en bewegingen in het zadel te helpen. Het ‘fundamentalistisch-christelijk Amerika’ kan dan vervolgens een beschavingsalliantie, “civilization alliance”, op ‘Trump-leest’, smeden met gelijkgestemde christelijke naties, vazallen, à la Hongarije van bondgenoot Victor Orbán. Andere politieke partijen vormen een bedreiging voor het “westers beschavingserfgoed” en de veiligheid van Amerika en moeten dan ook te vuur en te zwaard worden bestreden. Men wordt op zijn wenken bediend. In landen als Roemenië, Polen, Tsjechië worden antidemocratische politici die een autocratische maatschappelijke ordening najagen en de gehate, “antidemocratische” Europese Unie[4] willen slopen, op het schild gehesen.

Helaas zien wij ook Nederland die onzalige weg opkruipen. ‘Ons klimatologisch verdorrende landje’ staat nu nog te boek als ‘Full democracy’, maar niet zonder reden waarschuwden en waarschuwen ‘grijze’ (bestuurlijke) eminenties als Herman Tjeenk Willink en wijlen Alex Brenninkmeijer (indertijd als (voormalig) Nationale ombudsman), voor het aanvreten van de democratische instituties, betonrot dat zich een weg vreet door de fundamenten van de democratische rechtstaat. Opeenvolgende kabinetten laten bestuurlijk steken op steken vallen waardoor in een toenemend aantal gevallen de rechterlijke macht als het ware die bestuurlijke taak op zich moet nemen. Om de wereldberoemde zangeres Mieke Telkamp van weleer te parafraseren; “Waarheen leidt die weg?”

[1] Zie The Economist Democracy Index: http://bit.ly/428fd83

[2] http://bit.ly/4mOUPRU

[3] http://bit.ly/45LFNpZ

[4] Volgens Samuel Samson “een broeinest van digitale censuur, massamigratie, inperking van godsdienstvrijheid en talloze andere aanvallen op democratisch zelfbestuur”.